حذف ۴ صفر از پول ایران چه تاثیری بر قیمت دلار و تتر دارد؟
بدون دسته‌بندی
/۱۳ مرداد، ۱۴۰۴
۱۳ مرداد، ۱۴۰۴
| فهرست عناوین |
|---|
تغییر واحد پول ملی و حذف ۴ صفر از آن، تصمیم مهمی در حوزه سیاست پولی است که تاثیرات متفاوتی در کوتاه‌مدت و بلندمدت در اقتصاد ایران خواهد داشت. در ادامه، آثار احتمالی این تغییرات در ایران و تاثیر آن بر قیمت دلار و تتر را بررسی خواهیم کرد.
به گزارش ایکس پی، در پی تصویب این لایحه، پول جدید ایران بدون صفر خواهد بود و بانک مرکزی در صورت تایید شورای نگهبان، برای شروع این فرآیند وارد یک دوره گذار خواهد شد. حذف ۴ صفر از پول ایران می‌تواند به اشکال مختلفی زندگی روزمره شهروندان را تحت تاثیر قرار دهد؛ اما آیا با تصویب حذف صفر از پول کشور، نرخ دلار و تتر تغییر می‌کند؟
خبرگزاری تسنیم اعلام کرد شمس‌الدین حسینی رییس کمیسیون اقتصادی مجلس در تشریح نشست روز گذشته (۱۲ مرداد ماه) کمیسیون اقتصادی مجلس گفت در لایحه دولت و مصوبه قبلی مجلس، حذف ۴ صفر از پول ملی تصویب شده بود، به این معنا که واحد پولی جدید معادل ۱۰ هزار برابر واحد پولی رایج است. مصوبه امروز کمیسیون نیز همین رویه را در لایحه دولت و مصوبه قبلی مجلس تایید کرد.
حسینی در ادامه به تغییر نام واحد پولی اشاره کرد و گفت:
در لایحه دولت پیشنهاد شده بود عنوان پول از «ریال» به «تومان» و واحد خُرد پولی به «قِران» تغییر کند، اما با توجه به تصریح بند (الف) ماده ۵۸ قانون بانک مرکزی مبنی بر اینکه واحد پول ایران «ریال» است، کمیسیون رای داد نام پول ملی همچنان «ریال» باقی بماند. همچنین، اضعاف و واحد خرد پول (قِران) مطابق مصوبه قبلی تایید شد. بر این اساس، هر ریال جدید معادل ۱۰ هزار ریال فعلی است و باید توجه کرد هر ریال جدید معادل ۱۰۰ قِران خواهد بود.
به صورت خلاصه تغییرات جدید به این شکل است:
- حذف ۴ صفر از ریال: ۱۰,۰۰۰ ریال فعلی = ۱۰۰۰ تومان فعلی = ۱ ریال جدید = ۱۰۰ قِران
- نام واحد پول ملی جدید: ریال
- واحد خرد پولی: قِران
تاثیر حذف صفر بر قیمت دلار و تتر چیست؟
حذف «چهار صفر» از پول ملی ایران، به طوری که هر ریال جدید برابر با ۱۰٬۰۰۰ ریال فعلی (و برابر با ۱۰۰ قِران جدید) باشد، می‌تواند تاثیرات مختلفی بر قیمت دلار و تتر داشته باشد. اما باید توجه داشت این تصمیم اسمی است و به‌تنهایی تأثیر بنیادی بر ارزش واقعی ریال یا نرخ دلار و USDT نخواهد داشت؛ مگر اینکه هم‌زمان با آن اصلاحات ساختاری مهمی اجرا شود. تاثیر حذف صفر بر قیمت ارزهایی مانند دلار، یورو،دینار، و رمزارزهایی مانند استیبل کوین تتر در کوتاه‌مدت و بلندمدت مختلف خواهد بود و به عوامل متعددی بستگی دارد.
حذف صفر بدون کنترل تورم، تعادل بودجه و اصلاح سیاست مالی، به‌صورت موثری نرخ ارز یا تورم را کاهش نمی‌دهد و تنها تاثیر روانی کوتاه‌مدت دارد. مطالعات تجربی، مانند مطالعاتی در ترکیه یا آلمان، نشان می‌دهد که موفقیت حذف صفر از پول ملی (redenomination یا بازتعریف واحد پولی) ارتباط مستقیمی با ثبات اقتصادی، استقلال بانک مرکزی، و ثبات نرخ ارز دارد.
برای مثال، حذف صفر در لیر ترکیه پس از ۲۰۰۵ با اصلاحات مالی و کنترل تورم، برای چند سال همراه بود؛ در مقابل در کشورهایی مانند زیمبابوه، ونزوئلا یا آرژانتین، حذف صفرها بدون اصلاحات ساختاری، نتیجه‌ای جز افزایش تورم نداشت. مطالعاتی با داده‌های ۲۰ تا ۳۰ کشور نشان می‌دهد موفقیت حذف صفر از پول ملی یک کشور در کاهش تورم، به شدت به «استقلال بانک مرکزی»، «عدم پوشش کسری بودجه با چاپ پول»، و «ثبات نرخ ارز» وابسته است.
اثر حذف صفر بر نرخ دلار و تتر در کوتاه مدت
در روزهای نخست اجرای این طرح ممکن است برخی از مردم دچار سردرگمی شوند یا احساس کنند ارزش پول تغییر کرده است در نتیجه ممکن است تقاضا برای ارزهای خارجی مانند دلار/تتر، یورو و دینار به طور مقطعی افزایش یابد.
چون این تغییر اسمی است و عرضه و تقاضای ارز یا پایه پولی تغییر نمی‌کند، در اصل نباید روی قیمت دلار تاثیر داشته باشد؛ اما واکنش عموم مردم و سایر تغییرات زیرساختی می‌تواند به موفقیت یا شکست این طرح منجر شود. بنابراین احتمال نوسان قیمت دلار و تتر در کوتاه مدت پس از حذف ۴ صفر از پول ملی ایران وجود دارد.
اثر حذف صفر بر نرخ دلار و تتر در بلند مدت
اگر حذف صفرها با کاهش کسری بودجه، کنترل تورم، استقلال بانک مرکزی و سیاست‌های اقتصادی شفاف همراه باشد، این طرح می‌تواند باعث تقویت ارزش ریال در بلندمدت شود و روند رشد قیمت دلار را کند کند. شایان ذکر است طرح حذف صفر از پول ملی ایران، به مدت چند سال است که در دست بررسی قرار دارد.
اما اگر این تغییرات، تنها در همینجا به پایان برسد، تجربه کشورهایی مانند زیمبابوه و ونزوئلا نشان داده صرف حذف صفر بدون اصلاح ساختار اقتصادی، اثر بلند مدت ندارد و حتی ممکن است تکرار شود. در نتیجه می‌توان گفت تغییر قیمت دلار و تتر پس از حذف ۴ صفر از پول ایران در بلند مدت، به اجرای سیاست‌های کلان اقتصادی وابسته است.
یک دلار چند ریال می‌شود؟
در زمان نگارش این مقاله، قیمت دلار آزاد معادل ۹۲٬۴۰۰ تومان یا ۹۲۴٬۰۰۰ ریال است. با توجه به حذف چهار صفر، قیمت هر دلار معادل ۹۲/۴ ریال جدید می‌شود. همچنین این نرخ معادل ۹۲۴۰ قران خواهد بود.
قیمت تتر امروز ۹۲٬۳۷۰ تومان است که بر این حساب، قیمت تتر معادل ۹۲/۳۷ ریال جدید و ۹۲۳۷ قران خواهد بود.
این تغییرات به خودی خود باعث افت یا افزایش ارزش دلار نمی‌شوند.
حذف ۴ صفر از پول ملی ایران کی انجام می‌شود؟
اطلاعات موجود نشان می‌دهد که اجرای رسمی حذف ۴ صفر از پول ملی ایران در مسیر نهایی قرار گرفته و پیش‌بینی می‌شود در بازه‌ی زمانی حدود ۱۲ ماه آینده تا حداکثر ۲ سال (از تابستان۱۴۰۴ تا پایان سال ۱۴۰۵ یا اوایل ۱۴۰۶) انجام شود.
این لایحه در ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ در کمیسیون اقتصادی مجلس تصویب شده و اکنون در انتظار تایید شورای نگهبان است. ممکن است بانک مرکزی برای اجرای نهایی، تا دو سال دوره گذار (۱۴۰۴ تا ۱۴۰۶) تعریف کند.
سوالات متداول
هیئت دولت در مرداد ۱۳۹۸، لایحه پیشنهادی بانک مرکزی برای حذف چهار صفر را به تصویب رساند. این لایجه در مرداد ۱۴۰۴ به تصویب کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی رسید.
در لایحه اولیه، پیشنهادی مبنی بر تغییر نام واحد پولی ایران به «تومان» ارائه شده بود؛ اما با توجه به قانون بانک مرکزی، واحد پول ایران به نام «ریال» باقی می‌ماند.
در صورت حذف چهار صفر از واحد پول ایران، نرخ دلار و تتر به ریال جدید، به ۱۰٬۰۰۰ تقسیم می‌شود. این تغییر، اسمی است و به تنهایی اثری بر کاهش یا افزایش ارزش دلار و به تبع آن USDT ندارد.
در صورت تصویب نهایی، امکان شروع این طرح در ۱۲ ماه تا حداکثر ۲ سال آینده وجود دارد.
